كه بدست آمده كم است ، باوجود اين سعى خواهيم كرد ، كه به قدر وسائلى ، كه در دست است ، تاريخ اين دوره را بيان كنيم . تاريخ پارت را ما بسه قسمت تقسيم كرده‌ايم : 1 - قسمتى است ، كه دولت پارت تأسيس مىشود ، ولى هنوز تمامى ايران را شامل نيست . در اين دوره دولت جوان پارت خود را ميآرايد ريشه ميدواند و سلوكيها را از ايران ميراند . 2 - بخشى است ، كه دولت پارت با دولت جهانى روم دو دولتى هستند ، كه عالم آن روزى را دارند . پارت حريف پرزور و همسر نيرومند و رقيب دولت روم است و حتّى روم غير مغلوب را كرارا شكست ميدهد و بآنطرف فرات ميراند . قسمت سوّم زمان انحطاط اين دولت است . دولت پارت رو بضعف و سستى ميرود ، تا آنكه بدست اردشير پاپكان ساسانى زوال مييابد . فصل دوم - تأسيس دولت پارت و راندن سلوكيها از ايران مبحث اول . اشك اول - ارشك چون تاريخ سلوكيها و كارهاى آنها ، بقدرى كه براى فهم تاريخ اين دوره ايران لازم است ، در كتاب سوّم ذكر شده ، در اين‌جا احتياجى بتكرار آن نيست . همينقدر بايد بخاطر آورد ، كه آن‌تيوخوس اوّل خواست بىتىنيّه را مطيع كند و با اين مقصود با زىپه‌تاس « 1 » و نيكومد اوّل « 2 » پادشاهان بىتىنيّه جنگيد ( 280 - 278 ق . م ) و آنها گالّىها را بكمك خود طلبيدند در نتيجه آن‌تيوخوس شكست فاحشى خورد و قشون او تار و مار گرديد . آن‌تيوخوس دوّم كمتر از آن‌تيوخوس اوّل در كارهاى دولت سلوكى بهره‌مند بود . از نوشته‌هاى سترابون ( كتاب 11 ، فصل 9 ، بند 2 ) چنين استنباط مىشود ، كه او با پادشاه آتروپاتن ( آذربايجان ) جنگى داشته است . از اين‌جا اين گمان تأييد مىشود ، كه آذربايجان پيشتر از پارت

--> ( 1 ) - Zipoetas . ( 2 ) - Nicomede l .